a month agoبۆ جارێکی تر کوڵەباڵ بکە بەرت ئەگەر ڕێگر نەبێت لە سەرکەوتندا لە بەردەوانیدا 👏🥰
a month agoGûz, dara gûzê 2:: [Berheva (kurtasî, xolase, xoleke, ..) gûz, dara gûzê1: Liberê berêde dara gûzê bêhngavî fermû, levira bilexes şev libin dara gûzêde, razan tevsiye nebûy bûye (dara gûzê: rojve gaza CO₂ xarin û gaza O₂ berdan, velakin şevane bervajî: gaza O₂ xarin û gaza CO₂ berdan kiribûye). Lişertên normalda qeyî nekiri, velakin di şertên xasede ihtimala bêhntengiyê hebûye]. Velakin tovê dara gûzêre, 'gîz' gotin fermû, kelîma 'gîz' heta evrojî pêra hatin kiribûye. Heke gîzek ser û ber bête işkandin, postê gîzê navde digel perdên mevcûd, wekî qalibê rijgeriyê (rîxtgerî), mejiyê gîzê hevşekil kiribûy bûye. Livika linav postê gîzê, hêdî hêdî hişk, şekilê qalibê (lêre postê gîzê) girtibûy bûye. Sarmik (sirêbirî) jî, ku kafî bête dax (germ) kirin, li dereca gîzdaxkêde, halet guhorî livik hasil bûybûye. Kelîma gîz digel bêja gir.(alm. giess, guss, goss) = rijandin, rijgerî kirin, şekildan, ..., hevrêşe bûybûye. ... Nezm û nizama xilqetê, made çar halete, ku sê halet: sarmik (sirêbirî), livik (avekat) û germik (gazat) bûybûne. Livikêra (livîn) civik (civcivîn = lerizîn, livîn, hereket,...) jî gotibûne. Liberku (Hg, 80), di şertên normalde civik bûye, levra jêra (Hg 80) 'cîve' jî fermû gotibûne. Kelîma 'cîve' gelektir parsîve pêra hatin kiribûye. Ededa 80ê, ededa atûniya [etom, atom: gera (m > n) >> yaton, yatûn = bitûn, pêkvebûn, ..., bûye; bêjên etom, atom digel bêja atûnê hevrêşe bûne] 'Hg'ê bûye. Rêtziva (moema) xilqeta made, liberê berêda wekî xarê pêra hatin kiribûye: "Piçûkterîn zera made, atûn hilhêlûne (hêlûn bihêlûn, hêlûn linav hêlûnêde, ...) bûybûye. Serve hêlûna yêkum: hêlûna yêrêkdironan, ku dîsa xeserê xe hilhêlûne bûybûye. Hêlûna duyûm (heste), hêlûna atênê (tên: germa, pêjîk, energy,...) berdu curên hêlikan (hêke, ...) bûye. Digel belvav bûna atûnê, mezin tên (gema, ...) hasil bûybûye. Çend curên atûnan (hêlûnan) hene, xuda bixe zanîbûy bûye. velakin sêriya ezeliye atûnê, hinek agahî liser hemjara atûnan û veziyeta hêlûnan dayin kiribûy bûye". Xuda heskiriye xese, yê liser sêriya atûnê, herdu curên hêlikande çûyin bête kirin. ...
