11 days agosqma0111
Kurd, kurmanc 1:: kelîma kirmanc, ku heta evrojî pêra hatin kiribûye, sehîhtir û serrastir bûybûye. kelîmên kurmanc û bilexes kurdjî, li kelîma kirmanc meşteq bûybûne. Kelîma kirmanc, ku liêsla xede kirdmanc bûye, li kelîma 'kird' > dema bihoriya lêkera 'kirdin' = kirin, encam dan hatin kirin. Hervesan kelîma kurmanc, ku liêsla xeda, kurdmanc, li kelîma parsiye 'kerd' (کرد) > dema bihoriya lêkera 'kerden' (کردن = kirin) hatin kirin. Kelîm 'kord' (کُرد) vesayire meşteeqatê kelîma 'kerd' bûybûne. Yanî kelîma 'kurd' veya kurmanc/kurdmanc şîfra parsî û kelîma kirmanc/kirdmanc şîfra kirmancî bûybûne. Herveto kelîmên kirdin û kerden hevrêşe û hevmana bûybûne. Kelîma kurd bo cara yêkum kz 800 salan berê vesîla selcoqiyan (سلجوقیان), velakin biniyeta pelîd (xirab, ...), li kelîma kurdmanc veqet hatiye kirin û bêja kurdistanê hasil bûybûye. Paşî veqeta kelîmê, fitine heta 1. dabeşê (1639, vesîla êtmaniyan) û paşî 1. dabeşê fitina qeyûmiyetê heta evrojî berdevam bûybûye. Veger liser 'kirdin'/'kerden' û pêşvenda 'manc' hevçinîn pirsiyara çi kiribûne, çi qevimî bûye? û pêşvenda 'manc' likur hatin û bi çi manayê bûye?, xuda hes kiriye xese, yê lisede çûyin bête kirin. ... Velakin fitina selcûqî û paşanê fitina êtmaniyan, sedem netifaqiya navbera kirmancan bixe û pismamên meye likolav (likolav: heqîqî; kz 113 neslan berê) 'parsan' bûybûye. Îran yame (kirmanc/pars) bûye û heta qiyametê jî yame yê berdevam bête kirin. Xelkê (bilexe qeyûmiyet100 sale, bekoci/xapoci), ku evrojî îranê, pismamên meye pars, dijmin nasandin û lihevûdin veqet kiribûne, dijminên êslî, dûlka selcûqî/êtmanî bûybûne. ... Yê liser rengên bastanîve çûyin bête kirin, velakin 4 rengên: laceberd, reş, ispî û sor rengên tac. û qewmî bûybûne. Herdu şifrên kirmancî û parsî yêk ziman û mekemilê hevûdin bûybûne. Du destên elfbê xarê hatin kirin, ku yêk livan kirmacî/parsî, herveto soz bûye liser herfa 'd, د'êra çûyin bête kirin. ... Pesende, ku jibo first nedana fitina dîrîneye selcûqî/êtmanî, li kelîmên şîfra parsî ango kurd/kurmanc istfade bête kirin. ...
More posts
