Instagram story viewer> @elnazrasekh> Posts

الناز راسخ | پژوهشگر فلسفه، معمارى و سينما

@elnazrasekh

3.7K

followers

1932

following

🏛️🎭🎥📝
دكترى فلسفه هنر
معمار و مدرس دانشگاه
عضو انجمن منتقدان و نويسندگان سينمايى ايران
Co-founder of @afran.institute
Founder of @portal.archi

POSTS STORIES REELS

⁨ ⁨ ⁨ ⁨ ⁨ ⁨ سال ٩٧ كه تنها با يك موبايل بابت دغدغه هاى ذهنى ام شروع به پرسيدن چند سؤال ساده از آدم هاى پيرامونم كردم، جهان اينگونه نبود. هنوز كرونا نيامده بود، ما دو جنگ را به فاصله ى يكسال تجربه نكرده بوديم و شكل ظاهرى جامعه هم تغيير نكرده بود.
اما با وجود گذشت اين همه سال، هنوز نگاه مردان و گاهاً خود ما زن ها به حضور زنان در اجتماع همينگونه است كه در اين فيلم كوتاه بدان اشاره مى شود. هنوز زنان در محيط كارى براى پيشرفت بايد دو برابر مردان تلاش كنند. هنوز يك موقعيت كارى اول به مردان پبشنهاد مى شود تا به زنان. هنوز هم گروه بسيارى هستند كه مغرضانه نمى خواهند او پيشرفت كند...

اين چند ثانيه مدخل آغازين فيلم كوتاهى است كه سال ٩٧ ساختم. آن روزها هنوز پرى جان صابرى و ايران درودى عزيزم كنار ما بودند. خوشحال ميشم روى لينك بايو كليك كنيد و كل فيلم را در يوتيوب مشاهده كنيد.⁩⁩ فيلم حرفه اى نيست اما ناشى از يك دغدغه ى وجودى است.

#النازراسخ #الناز_راسخ #زن #منتقد⁩ #نيكي_كريمي⁩ by @elnazrasekh

⁨ ⁨

فيلسوفان سينما چه كسانى هستند؟⁩

#النازراسخ #الناز_راسخ #فلسفه #سينما⁩ by @elnazrasekh

⁨ ⁨ يكى از وجوهی که کمتر در بازی قصابیان بدان پرداخته شده، طراحی دقیق بدن اوست. بدنِ قصابیان در جایگاهِ شخصیتِ بهروزی، هرگز عنصری خنثی نیست. قامتی نسبتاً ثابت، شانه‌هایی که کمی به جلو متمایل شده‌اند، حرکت‌ محدود دست‌ها و گردنی که به‌ندرت دچار تغییر وضعیت می‌شود، تماماً تصویری از شخصیتِ بهروزی می‌آفرینند که قدرت خویش را نه از تحرک زیاد، بلکه از کنترل و تمرکز بالا به دست می‌آورد. گرچه او به‌ندرت فضای قاب را اشغال می‌کند، اما حضورش همواره در مرکز توجه باقی می‌ماند.

در بازى محسن قصابیان سکوت و مکث نه فقدان کنش که خودِ کنش به‌شمار می‌رود. در همین فاصله‌های کوتاه فی‌مابین کلمات مخاطب می‌تواند بیشترین میزان اطلاعات را درباره شخصیت دریافت کند.⁩

#النازراسخ #الناز_راسخ #سينما #فيلم #منتقد by @elnazrasekh

خاطرات شهرى چگونه در شهر شكل مى گيرند؟
ما چطور اين خاطرات را در شهر مى سازيم؟
آيا صرفِ حضور در شهر اين خاطرات شكل مى گيرند؟

#الناز_راسخ #النازراسخ #سينما #معمار #خاطره by @elnazrasekh

⁨ ⁨ بنابر انديشه ى سارتر، نادر اين آزادى را در انتخاب دارد كه يا بماند يا مهاجرت كند اما او ماندن را به دليل شرايط بيرونى (بيمارى پدر) انتخاب مى كند. اين انتخاب، نشانه اى صريح از قبول مسئوليت در برابر ديگرى (پدر) مى باشد. او با اين تصميم است كه معنا و هويت مى يابد. نادر به قيمت جداشدن از سيمين، ماندن در كنار پدر را انتخاب مى كند. انتخابى كه موجب فروپاشى خانواده اش مى شود. او با ناديده گرفتن حوزه ى اختيارات و آزادى سيمين قصد دارد از پيامدهاى ناشى از تصميم اش بكاهد تا شايد اينگونه از اضطراب هاى وجودى اش كاسته شود. سارتر در بحث اضطراب اينگونه بيان مى كند كه: «من مسئول خودم و مابقى انسانها هستم... و ضمن شكل دادن به خودم مابقى انسان ها را شكل مى دهم. پس نادر حاضر است از سيمين جدا شود اما معناى وجودى اش كه همانا نگهدارى از پدر و فرزند خوب بودن است، خدشه دار نشود.

درخصوص مسئله طلاق و جدايى از سيمين، بيمارى پدر در درون نادر سبب بروز احساساتى نظير نگرانى، ترس و يا گناه ناشى از تنها گذاشتن اش مى شود. اين در حالى است كه هم تمايل به آزادى و استقلال به عنوان نيروهاى برآمده از ايد در درون وى وجود دارد هم ارزش هاى اخلاقى، مسئوليت حفظ حريم خانواده و رابطه ى پدر و پسرى كه برگرفته از نيروى سوپرايگوست. قدرت سوپرايگو در نادر آنچنان زياد است كه او نمى تواند ميان آنها تعادل ايجاد كند. نادر ضمن تحمل اين درگيرى هاى درونى (با سركوب يا انكار اين احساسات عميق در مواجهه و رويارويى با مسئله ى جدايى) اين امكان را براى خود فراهم مى نمايد تا براى مدتى محدود از اين واقعيت و پيامدهاى تلخ اش خود را دور نگهدارد.

اين عمل در بلندمدت سبب تنش هاى روانى و ظهور واكنش هاى غير منطقى مى شود كه نشان دهنده ى شكست ايگوى نادر در حفظ تعادل ميان نيروهاى ايد و سوپرايگوست.⁩

#النازراسخ #الناز_راسخ #سينما #فلسفه #جدايي_نادر_از_سيمين⁩ by @elnazrasekh

نبوغ ذاتي #اكبرعبدي از او هنرمندى ساخته بود كه توان بر تن كردن هر نوع جامه اى را داشت. بازيگرى كه طى سالهاى فعاليت اش در مقابل دوربين كارگردانان بزرگى چون على حاتمى، داريوش مهرجويى و ناصر تقوايى لحظات ماندگار بسيارى را به ثبت رسانده است.

محبوبيتِ عبدى فارغ از تمام دلبرى ها و طنازى هايش، وامدارِ صداقتش است، صداقتى كه در او تبديل به يك سادگى و بى آلايشى گاهاً ساده لوحانه مى شد. اما همين سادگى و لحن طنازانه اش همواره لبخند را بر لبان مخاطب مى آورد.

اكبر عبدى كمدينى بود كه غصه اش را پشتِ چهره ى بزك كرده اش، پنهان مى كرد. از دست دادن او، فقدان بزرگى براى سينماى ايران است، چراكه در تاريخِ اين سينما، هميشه ماندگار است.

#الناز_راسخ #النازراسخ #سينما #منتقد by @elnazrasekh

با وجود گذشت اين چند ماه از آغاز جنگ و تمام آسيب هايى كه به فرد فردمان از لحاظ روحى، جسمى و مادى وارد شد، وقتي به پاي صحبت هاي عده اي مى نشينم كه منتظرند تا باز اون زمان لعنتى اصطلاحي برزو ارجمند از راه برسد و همه ى اين خاك و زيرساخت هايش در آتش بسوزد و هزار ناسزا نثار زمين و زمان و افراد مخالف نظريه ى منورشان مى كنند؛ اين تصوير از بمباران اتمي هيروشيما در آگوست ١٩٤٥ در ذهنم چون بنرى تبليغاتى خودنمايى مى كند.

درحاليكه حيران و سرگردان ميان كلمات ناشى از خشم و انزجار هر يك از آنان بخاطر حضور در خاورميانه و ايران چون آونگي به اين سو و آن سوى ذهنم مى روم، مدام از خود مى پرسم يعنى آنها نمى دانند چه مصيبتى را به اين خاك دعوت مى كنند و ميزبان چه خواهند بود؟ چرا انقدر از مطالعه ى تاريخ و تفكر در آن و پرسش انتقادى در برابر هر گزاره اى كه رسانه ها و مدياهاى متفاوت پيش روى مان مى گذارند، فرارى هستيم؟ اين هيجان در تصميم گيرى بدون آنكه بدانيم چه در انتظارمان است چه سودى خواهد داشت؟

مثلِ "مرگ تنها براى همسايه نيست!" كه با اين روزهاى ما بسيار همخوانى دارد، براى من تداعى كننده ى لحظه اى است كه در اين تصوير ثبت شده است. فردى كه در ميانه ى تشعشعات اتمى سوخته و ديگر حضور ندارد، اما اثرش بر روى پله ها و ديوارها به جا مانده است.

اين لحظه همان جايى است كه به يكباره زمان از حركت مى ايستد. گذشته، آينده، روياها و تمام عشق ها و آغوش هايى كه آدمى مى توانست تجربه كند اما ديگر امكانش را ندارد.

#الناز_راسخ #النازراسخ #جنگ #war #atomicwar by @elnazrasekh

⁨ ⁨ ⁨ ⁨ تنهايى وجودى يا همان تنهايى اگزيستانسياليستى كه در درون آدمى نهادينه شده و پيوندش با "ديگرى" نايافته اى كه هيچگاه به صورت كامل نمى توانيم به آن دست يابيم ولى ناگزير بودن و نبودن اش در تمام لحظات زندگى مان جارى و سارى خواهد بود، موضوعى بسيار پيجيده است كه تنها با خواندن يك خبر، آن هم خبر خودكشى ويكتور يالوم فرزند بزرگترين روانشناس وجودى قرن (اروين يالوم) كه دست بر قضا خودش هم غرقه در مباحث روانشناختى بوده است، به سادگى نمى توان ابعاد پيجيده و گسترده ى آن را بررسى نمود و درباره اش سخن گفت.

اين ديگرى كه تا زمان بودن ات همواره اُبژه ى مورد تفسيرش بوده اى و پس از مرگ هم به واسطه ى آن تعريف مى شوى، گويى مهم ترين بخش وجودى آدمى را تشكيل مى دهد كه هر چه مى خواهى از آن بگريزى، نمى توانى.

در انديشه و نگاه يالوم كه مرگ به عنوان حقيقى ترين مسئله ى وجودى انسان كه با عميق ترين لايه هاى درونى و زيسته اش در غياب ديگرى مواجه مى شود، شناخته مى گردد؛ يك خلاء اساسى وجود دارد و آن مسئله ى زندكَى و چگونه زندگى كردن در غياب ديگرى است.

انسان در ضمير خود همواره تنهاست, گاهى اين تنهايى با ديگرى و بدون ديگرى معنايى متفاوت تر مى يابد اما آن تلاشى كه براي كنار آمدن با آن در طول لحظات زندگى خود، انجام مى دهيم نبايد ناديده گرفته شود.

اين تلاش يا ما را با آن تنهايى مى تواند به صلح برساند يا بايد همواره در تقابلى مدام با اين سايه دهشتناك باشيم. غلبه ى اين سياهى و گمشدگى در تو در توى لايه هاى پيچيده ى آن از ذهن آدمى اتاق فرارى مى سازد كه هر لحظه در آن بايد منتظر رخدادى ترسناك باشيم.

در اين شرايط نه دانستن مهم ترين نظريه هاى روانشناختى كارآمد خواهد بود و نه فرزند يالوم بودن. در غياب ديگرى نيافته كه شايد هيچگاه دست مان به او نرسد چرا كه همواره در دنياى زيسته ى متفاوت از يكديگر زيست مى كنيم، مى توانيم با پيوند معنادار با خود در مقام ديگرى نه به عنوان عنصرى بيرونى بلكه همچون بخشى جدانشدنى از خويشتن خويش، به بازتعريفى جديد از خود، ديگرى و زندگى دست يابيم.

به گمان نگارنده حلقه ى گمشده ى پرونده ى ويكتور يالوم همين نبودِ اين ديگرى لعنتى است. اين ديگرى كه اگر در درون خود آن را مى يافت ضمن پيوند صلح آميز با آن مى توانست به تماشاى لحظه اى بنشيند تا به وقتش جام براى اون نيز بر زمين افتد.⁩

#النازراسخ #الناز_راسخ
#irvinyalom #victiryalom #psychology⁩⁩ by @elnazrasekh

⁨ در اين يكسال و اندى كه مجدد به حوزه ى شهرى و معمارى بازگشتم، همه ى تلاشم را نمودم شهرى كه شايد زمخت و بى روح شده بود و خيلى سخت ميل ما به زيبايى و توجه به آن را برمى انگيخت، كمى زيباتر كنم. زيبايى در عين سادگى و استفاده از عناصر فرهنگى و همه ى آنچه كه شايد به راحتى از كنارشان عبور مى كنيم اما براى لحظه اى نگاه ما را ضمن تلاقى با نور و رنگ، بتواند از شلوغى هاى ذهن مان جدا سازد.

در اين مسير فارغ از پروسه ى طراحى، دوستانى هستند كه به جلوه ى بيشتر آن كمك مى كنند. افرادى كه با دقت و حسن نيت و تجربه، روندِ ساخت آثار را تسهيل مى بخشند و نبايد ناديده شان گرفت.

اميدوارم بتوانم بيش از پيش كمك به نمايش زيبايى هاى شهرى كنم كه بسيار دوستش دارم و برايش دغدغه دارم.

#النازراسخ #الناز_راسخ #معمارى #تهران⁩ by @elnazrasekh

⁨ پس از چهار سال و با گذشت از فراز و نشيب هاى فراوان و عبور از روزهاى خوشايند و ناخوشايند، چندى پيش از رساله ى دكترى ام با عنوان "نقد و واكاوى نسبت خود و ديگرى در سينماى معاصر ايران براساس انديشه هاى ژان پل سارتر" دفاع كردم.
در اين مسير از همراهى اساتيد گرانقدرم جناب آقايان دكتر محمد اكوان، دكتر محمود دهقان هراتى و همكار بزرگوار دكتر رامتين شهبازى بسيار بهره بردم.
آنچه در طى اين پژوهش بسيار برايم آموزنده بود احترام به لحظات فردى انسان ها در نسبت با ديگرانى است كه شايد در نگاه اول برايمان قابل دزك نباشند. دوم بر دوش كشيدن مسئوليت انتخاب هايى است كه بر مى گزنيم و سوم بدانيم كه پيكره ى فردى ما جدا از پيكره ى جمعى نيست و هيجان هاى زودگذرِ بدون انديشه منجر به شكل گيرى كهن الگوهاى جمعى اى مى شوند كه شايد در خلوت خويش نتوانيم پاسخ درخورى براى آنچه كه كرده ايم بيابيم. پس در ريپست كردن يا رى استورى كردن هاى هيجانى بيشتر دقت كنم وقتى دانش دقيق و درستى ندارم چراكه راه رفتن بر لبه ى تيغ است.

Music by: ‪@elnazrasekh‬
#النازراسخ #الناز_راسخ #فلسفه #فلسفه_هنر #سينما⁩ by @elnazrasekh

⁨ بسى خرسندم كه ترم پيش در طول برگزارى "اجراى كارگاهى نمايش ايرانى ١ و ٢" با دانشجويانم در دانشگاه بر روى نمايشنامه هاى استاد بيضايى كار كرديم. نمايشنامه هايى ايرانى به قلم مردى كه ايرانى ترين هنرمندى بود كه اين سرزمين به خود ديده بود و فرهنگ و ادب حتى وقتى عصبانى بود، به واسطه ى كلمه به كلمه اى كه بر زبان جارى مى كرد از قاب تصوير بيرون مى زد.

آنچه كه مى بينيد بخشى از تلاش دانشجويانى است كه با عشق در پلاتوى كوچك دانشگاه همه ى اجزاى اجرا را فراهم نمودند تا دين خود را به اين استاد گرانقدر و جاودانه ى تاريخ نمايش و فرهنگ ايران ادا كنند.

#بهرام_بیضائی #النازراسخ #الناز_راسخ by @elnazrasekh

•••
پهلوان: خسته ى خسته شدم.
مرشد: از چى؟
پهلوان: از خستگى.
مرشد: واى كه اين بدترين خستگى هاست.
پهلوان: كِى يه دقه راحت بودم؟ / زيراندازم زمين بوده، رواندازم آسمون. / هِى زدم به دشت بى امون. / هِى رفتم و نرسيدم. / هِى رسيدم و نفهميدم. / هِى گفتم اون دورا يه كوهه، / پاى كوه يه چشمه / پاى چشمه يه سبزه. / بود، اما خالى بود. / همه چى بود، اما چه فايده؛ خالى بود.
•••

#بهرام_بيضايي
"سه نمايشنامه عروسكى"

پنجم دى ماه هزار و سيصد و هفده - پنجم دى ماه ١٤٠٤

#النازراسخ #الناز_راسخ #سينما #نقد by @elnazrasekh