Instagram story viewer> @fathi_mehran> Posts

مهران فتحی | اقتصاد سیاسی | بازارهای مالی

@fathi_mehran

12.2K

followers

782

following

اقتصاددان و نویسنده | اقتصاد سیاسی ایران
نابرابری · توسعه · آیندهٔ سرمایه‌داری
mehranfathi.com

POSTS STORIES REELS

همه سکوت‌ها از یک جنس نیستند!

زنی که از ترس بیکاری در برابر آزار سکوت می‌کند، با کسی که برای حفظ مقام و امتیازش چشم بر همان آزار می‌بندد، در یک موقعیت نیست.

یکی می‌ترسد سقف خانه‌اش فرو بریزد؛ دیگری نگران است نتواند یک طبقه به خانه‌اش اضافه کند.

اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود.

کسی که به دیگران آسیب می‌زند، واکنش اطرافیان را هم می‌بیند. وقتی هیچ‌کس از او حساب نمی‌خواهد، ممکن است سکوت دیگران را چراغ سبزی برای تکرار رفتارش بداند.

من از خودم یک سؤال دارم:

سکوت من از چه چیزی محافظت می‌کند و هزینه‌اش را چه کسی می‌پردازد؟

درباره همین پرسش، در جستار و پادکست «وقتی سیل به تپه ما می‌رسد» حرف زده‌ام.

🎧 روایت کامل را در سایت من بشنوید و بخوانید:

🌐 www.mehranfathi.com

شما چه فکر می‌کنید؟ کجا سکوت از سر ناچاری است و کجا به همراهی با بی‌عدالتی تبدیل می‌شود؟

#مسئولیت_اخلاقی #سکوت_در_برابر_ظلم #مهران_فتحی by @fathi_mehran

هر وقت بنزین کم می‌آید، انگشت اتهام خیلی زود سمت مردم می‌رود:
«زیاد مصرف می‌کنید.»
اما یک سؤال ساده:
چقدر از این مصرف واقعا انتخاب مردم است؟
وقتی خودرو فرسوده است، حمل‌ونقل عمومی ضعیف است، بازار انتخاب محدود است و فناوری عقب‌تر از نیاز امروز حرکت می‌کند، نمی‌شود تمام صورت‌حساب را فقط جلوی مصرف‌کننده گذاشت.
بله، قیمت اثر دارد.
بله، مردم هم مسئول‌اند.
اما مسئولیت باید به اندازه اختیار باشد.
مقاله کامل «مسئولیت به اندازه اختیار» را در سایت بخوانید:
www.mehranfathi.com
#ناترازی_انرژی #مصرف_بنزین #اقتصاد_سیاسی by @fathi_mehran

دو میلیون دلار برای عبور یک کشتی از هرمز؛ عددی که در نگاه اول می‌تواند شبیه یک منبع درآمد تازه به نظر برسد.

اما مسئله اصلی این نیست که امروز چقدر پول گرفته شده. سؤال مهم‌تر این است که آیا این درآمد می‌تواند تکرار شود، بعد از هزینه‌ها چیزی از آن بماند و در نهایت به یک جریان پایدار تبدیل شود؟

در این ریلز، خلاصه‌ای از همین پرسش را مرور کرده‌ام؛ از نقش بانک و بیمه تا هزینه‌ای که گران‌شدن هرمز برای خود ایران ایجاد می‌کند.

نسخه کامل تحلیل را در سایت بخوانید:

«باجه‌ای بر تنگه هرمز»
آیا ایران می‌تواند عوارض عبور را به درآمدی پایدار تبدیل کند؟

www.mehranfathi.com

#تنگه_هرمز #اقتصاد_سیاسی #ژئوپلیتیک by @fathi_mehran

اگر فکر می‌کنید دلار ۲۲۰ هزار تومانی فقط محصول جنگ است، احتمالاً مهم‌ترین بخش ماجرا را نمی‌بینید.
مسئله فقط این نیست که دلار چرا بالا رفت؛ مسئله این است که آیا پایین می‌آید، و اگر پایین بیاید، اقتصاد هم به نقطه قبل برمی‌گردد یا نه؟
امروز دو ساعت هم‌زمان در حال حرکت‌اند:
یکی ساعت دیپلماسی؛
اگر گشایش سیاسی، بازگشت صادرات و بهبود مسیرهای انتقال ارز زودتر اتفاق بیفتد، بخشی از جهش اخیر می‌تواند تخلیه شود.
و دیگری ساعت تورم؛
اگر نرخ جدید پیش از آن وارد قیمت کالاها، نرخ‌های رسمی، بودجه، دستمزدها و قراردادها شود، دیگر با یک شوک موقت طرف نیستیم. اقتصاد آرام‌آرام دارد سطح اسمی تازه‌ای برای ریال می‌سازد.
در مقاله تازه‌ام بررسی کرده‌ام که چرا این موج ارزی فقط با جنگ توضیح داده نمی‌شود، نقش صادرات نفت و شبکه تسویه چیست، بانک مرکزی تا کجا می‌تواند زمان بخرد و در چه شرایطی دلار ۲۲۰ هزار تومانی می‌تواند موقت یا ماندگار شود.
سه سناریو برای مسیر بعدی دلار هم در مقاله آورده‌ام؛ اما مهم‌تر از عددها، سازوکاری است که تعیین می‌کند کدام سناریو محتمل‌تر شود.
نسخه کامل مقاله را در سایتم بخوانید.
«ساعت دیپلماسی، ساعت تورم؛ دلار ۲۲۰ هزار تومانی موقت است یا ماندگار؟»
#اقتصاد_ایران #دلار #تورم by @fathi_mehran

چرا در اقتصاد ایران، حتی وقتی فرصتی ایجاد می‌شود، الزاماً به سرمایه‌گذاری و توسعه تبدیل نمی‌شود؟
مسئله فقط کمبود پول، تحریم یا نبودِ پروژه‌های سودآور نیست.
وقتی آینده قابل پیش‌بینی نیست، «صبر کردن» برای سرمایه‌گذار می‌تواند از سرمایه‌گذاری عقلانی‌تر باشد.
وقتی قواعد مدام تغییر می‌کنند، نقدشوندگی از ساختن ظرفیت تازه جذاب‌تر می‌شود.
و وقتی بخشی از منابع تازه صرف بدهی‌ها، ناترازی‌ها و مشکلات گذشته می‌شود، اقتصاد به‌جای ساختن آینده، فقط برای ادامه‌دادن زمان می‌خرد.
من این وضعیت را «تله بقا» می‌نامم؛ اقتصادی که راه دوام‌آوردن را یاد گرفته، اما همین سازوکارهای بقا افق تصمیم را کوتاه کرده‌اند.
نکته مهم‌تر این است که همه کسانی که در این وضعیت دوام آورده‌اند، برنده نیستند. بعضی فقط هزینه بقا را می‌پردازند؛ بعضی از شکاف‌ها و امتیازها سود می‌برند؛ و بعضی نیز از اختیار تخصیص و استثنا قدرت می‌گیرند.
پس خروج از تله بقا فقط با یک سیاست ارزی، پولی یا بانکی ممکن نیست.
مسئله اصلی این است:
چگونه می‌توان اقتصادی ساخت که در آن، ساختن آینده از خریدن زمان سودآورتر باشد؟
در مقاله‌ی «اقتصاد ایران در تله بقا» این پرسش را با جزئیات بیشتری بررسی کرده‌ام؛ از رفتار سرمایه‌گذار و نظام بانکی تا ارز چندنرخی، تحریم، بی‌اعتباری قواعد و اقتصاد سیاسیِ اصلاح.
📌 متن کامل مقاله را در سایت من بخوانید:
www.mehranfathi.com
لی� by @fathi_mehran

⁨ معمای استراتژیک واشنگتن در خاورمیانه
رویکرد «فشار حداکثری» دولت ترامپ در قبال ایران، به جای تولید بازدارندگی، واشنگتن را در یک بن‌بست پرهزینه عملیاتی و دیپلماتیک محصور کرده است. ارزیابی شاخص‌های کلان نشان‌دهنده سه چالش اساسی است:
۱. بحران لجستیک و افکار عمومی
علاوه بر مخالفت ۶۸ درصدی جامعه آمریکا با درگیری نظامی (بر اساس برآوردهای مقطعی)، استقرار بیش از ۵۰ هزار نیرو در منطقه، هزینه‌های نگهداشت پایگاه‌های سنتکام را به شدت منبسط کرده است. همزمان، تقابل در کریدورهای استراتژیک نظیر تنگه هرمز، ریسک ژئوپلیتیک و هزینه‌های مبادله در بازار انرژی را بالا برده است.
۲. فرسایش دیپلماتیک
فشارهای توأمان نظامی و سیاسی نتوانسته برنامه هسته‌ای را متوقف کند. نوسان مداوم واشنگتن میان تعیین ضرب‌الاجل و پیشنهاد مذاکره، در کنار امتناع اروپا از همراهی با اقدامات یک‌جانبه، مسیر دیپلماسی را فرسایشی و بی‌اعتبار کرده است.
۳. تقاطع سناریوهای پرهزینه
دستگاه تصمیم‌سازی آمریکا اکنون با سه انتخاب روبه‌روست:
تشدید درگیری (تحمیل شوک‌های سنگین اقتصادی، امنیتی و منطقه‌ای)
عقب‌نشینی و مصالحه (پذیرش توافق کمینه‌گرا و تقلیل تعهدات نظامی)
تداوم بن‌بست فرساینده (استهلاک منابع و واگذاری زمان به طرف مقابل)
برآیند این شاخص‌ها نشان می‌دهد تداوم وضع موجود قابلیت اتکا ندارد و هرگونه تغییر مسیر برای واشنگتن، مستلزم پرداخ⁩ت هزینه های سنگین ژئوپلیتیک است.
#اقتصاد_سیاسی #ژئوپلیتیک #سیاست_خارجی_امریکا by @fathi_mehran

گاهی یک اقتصاد با بحران از پا نمی‌افتد...

بلکه وقتی آرام‌آرام توانایی شنیدن واقعیت را از دست می‌دهد، وارد خطرناک‌ترین مرحله خود می‌شود.

شاید مغازه‌ها باز باشند، خیابان‌ها شلوغ باشند و زندگی ظاهراً ادامه داشته باشد؛ اما اگر خبرهای بد دیگر دیده نشوند و خطاها دیگر شنیده نشوند، آن جامعه فرصت اصلاح خود را از دست می‌دهد.

«خفگی اقتصادی» همیشه با یک انفجار آغاز نمی‌شود؛ گاهی در سکوت شکل می‌گیرد.

نظر شما چیست؟ مهم‌ترین نشانه یک اقتصاد سالم چیست؟

#اقتصاد_سیاسی #تحلیل_اقتصادی #مهران_فتحی by @fathi_mehran

گاهی یک اقتصاد با بحران از پا نمی‌افتد...

بلکه وقتی آرام‌آرام توانایی شنیدن واقعیت را از دست می‌دهد، وارد خطرناک‌ترین مرحله خود می‌شود.

شاید مغازه‌ها باز باشند، خیابان‌ها شلوغ باشند و زندگی ظاهراً ادامه داشته باشد؛ اما اگر خبرهای بد دیگر دیده نشوند و خطاها دیگر شنیده نشوند، آن جامعه فرصت اصلاح خود را از دست می‌دهد.

«خفگی اقتصادی» همیشه با یک انفجار آغاز نمی‌شود؛ گاهی در سکوت شکل می‌گیرد.

نظر شما چیست؟ مهم‌ترین نشانه یک اقتصاد سالم چیست؟

#اقتصاد_سیاسی #تحلیل_اقتصادی #مهران_فتحی by @fathi_mehran

چرا در جامعه‌ای که قانون وجود دارد، باز هم بسیاری آن را دور می‌زنند؟

پاسخ ساده این است که بگوییم: «مردم قانون‌گریزند.»
اما مسئله عمیق‌تر از اخلاق فردی است.

وقتی قانون برای همه یکسان اجرا نمی‌شود، وقتی رابطه از ضابطه جلو می‌زند، وقتی بعضی‌ها هزینه تخلف را می‌پردازند و بعضی‌ها نه، رعایت قانون برای شهروند عادی می‌تواند به انتخابی پرهزینه تبدیل شود.

اعتماد با نصیحت ساخته نمی‌شود.
اعتماد وقتی ساخته می‌شود که مردم ببینند قدرت هم زیر قانون است.

متن کامل مقاله را در سایت بخوانید.

#اقتصاد_سیاسی
#قانون_و_اعتماد
#مهران_فتحی by @fathi_mehran

#ایران_من by @fathi_mehran

فقر همیشه با قفسه‌های خالی شروع نمی‌شود.

گاهی فروشگاه‌ها پُرند، کارت‌خوان‌ها فعال‌اند، کالاها مرتب چیده شده‌اند؛ اما سبد خرید مردم هر ماه کوچک‌تر می‌شود.

مسئله امروز فقط گرانی نیست. مسئله این است که حقوق، دستمزد و پس‌انداز دیگر کفاف زندگی را نمی‌دهد. کالا هست، اما دسترسی اقتصادی به آن از بین رفته است.

این همان «فقر در عصر قفسه‌های پُر» است؛ فقری خاموش، بی‌صف، بی‌کوپن، اما عمیق‌تر و فرساینده‌تر.

متن کامل مقاله را در سایت بخوانید:
Mehranfathi.com

#فقر
#تورم
#اقتصاد_ایران by @fathi_mehran

در ایران، فناوری حذف نمی‌شود؛ مهار می‌شود.

اینترنت هست، اما آزاد نیست.
پرداخت دیجیتال هست، اما به رقابت مالی واقعی منجر نشده است.
پلتفرم داخلی هست، اما در فضای بسته رشد کرده است.

مسئله فقط عقب‌ماندگی نیست؛ مسئله این است که فناوری آزاد، رانت و کنترل را تهدید می‌کند.

متن کامل مقاله را در سایت بخوانید:
Mehranfathi.com

#اقتصاد_دیجیتال
#اینترنت_آزاد
#مهران_فتحی by @fathi_mehran