Instagram story viewer> @hossein_qaderi> Posts

Hossein Qaderi

@hossein_qaderi

1.4K

followers

4709

following

متخصص مهندسی شیمی و هوش مصنوعی 🛢
بیست سال سابقه مدیریت در صنعت پلیمر و پتروشیمی
در کنار کار، دنیای تکنولوژی، سفر، هنر و نوشتن رو دنبال میکنم

POSTS STORIES REELS

بوی ناب آدمیت

✍️ حسین قادری

آدم‌های ساده را دوست دارم؛ همان‌ها که هنوز خبرِ بدیِ دنیا را درست باور نکرده‌اند. اگر کسی دلشان را بشکند، پیش از آنکه تکه‌های دلشان را جمع کنند، دنبال عذری برای او می‌گردند: «شاید روز سختی داشته… شاید دلش پُر بوده…»

برای لبخند زدن، شناسنامه‌ی آدم‌ها را ورق نمی‌زنند. نان اگر داشته باشند، نصفش برای دیگری‌ست؛ غم اگر داشته باشند، می‌گویند: «چیزی نیست، می‌گذرد.» بعد، پیش از آنکه فرصت کنی دوباره بپرسی، سراغ حالِ تو را می‌گیرند؛ با همان دقتی که مادری، میان تب‌وتاب خودش، دست بر پیشانی کودکش می‌گذارد.

ما گاهی ساده‌لوح صدایشان می‌کنیم. پشت سرشان می‌گوییم: «هنوز آدم‌ها را نشناخته.» کمتر از خودمان می‌پرسیم شاید شناخته‌اند؛ شاید آن‌ها هم شب‌هایی را تا صبح، با چشم باز و دلی پُر از حرف گذرانده‌اند. شاید خوب می‌دانند از کدام پنجره سرما می‌آید، اما دلشان نمی‌آید همه‌ی پنجره‌ها را ببندند.

سادگی‌شان همیشه از ندانستن نیست. گاهی حاصلِ دانستنِ چیزهایی‌ست که آدم برای فهمیدنشان، سال‌ها رنج کشیده است؛ اینکه تلخی، اگر در دل بماند، سرانجام طعمِ همه‌چیز را عوض می‌کند، حتی یک صبح آفتابی، حتی چای کنار کسی که دوستش داریم.

این آدم‌ها هم خسته می‌شوند. گاهی گوشی را برمی‌دارند، نامی را پیدا می‌کنند و مدتی به آن خیره می‌مانند؛ بعد، بی‌آنکه تماس بگیرند، گوشی را کنار می‌گذارند. با خودشان می‌گویند: «لابد گرفتار است.» همان‌ها که برای گرفتاریِ همه وقت دارند، برای گفتنِ گرفتاریِ خودشان دنبال ساعتی مناسب می‌گردند؛ ساعتی که اغلب از راه نمی‌رسد.

آدم‌های ساده را باید مثل یک تابلوی نقاشی، ساعت‌ها تماشا کرد. زیبایی‌شان در نگاهِ اول تمام نمی‌شود. کم‌کم پیداست؛ در خاطر ماندنِ یک حرف کوچک، در احوال‌پرسیِ روز بعد، در اینکه یادشان هست چایت را کم‌رنگ می‌خوری و این روزها، بی‌دلیل ساکت شده‌ای.

کنارشان لازم نیست کلماتت را سبک‌سنگین کنی یا اندوهت را پشتِ لبخندی آبرومند پنهان کنی. می‌توانی کمی از این آدمِ همیشه‌مرتب و همیشه‌مقاوم فاصله بگیری، سرت را پایین بیندازی و بگویی: «راستش، خوب نیستم.»

بوی نابِ «آدمیت» می‌دهند؛ بوی نانی که هنوز گرم است، حیاطی که تازه آب پاشیده‌اند، پیراهنِ آشنایی که می‌شود سر بر شانه‌اش گذاشت و بی‌هیچ توضیحی گریست.

کاش حواسمان به آن‌ها باشد؛ به مکثِ کوتاهشان پیش از گفتنِ «خوبم»، به خستگیِ پشتِ آن لبخندِ همیشگی.

گاهی باید کنارشان نشست، برایشان چای ریخت و فرصت داد این بار، آن‌ها حرف بزنند؛ و اگر گفتند «چیزی نیست»، زود باور نکرد. by @hossein_qaderi

از پاریس بوی خاطره می‌آید؛ خاطره‌ای که برای بعضی ایرانیان، بوی «الرحمن» گرفته است.

✍️ حسین قادری

بر تصاویر آتش و شیشه‌های شکسته، «بوی گل سوسن و یاسمن آید» گذاشته‌اند؛ سرود روزهای بازگشت آیت‌الله خمینی از پاریس به تهران. انگار کسی صدای پنجاه‌وهفت را روی تصویر امروز انداخته باشد؛ تصویر از فرانسه، صدا از حافظه زخمی ما.

این هم‌نشینی، بیش از آنکه از آینده فرانسه خبر بدهد، از گذشته ما پرده برمی‌دارد.

برای بخشی از ما، پاریس هنوز در نوفل‌لوشاتو متوقف مانده است؛ کنار درختی، پشت پنجره‌ای، روبه‌روی دوربینی. شهری که وعده‌های آن روز از حوالی‌اش به خانه‌های ما می‌رسید، امروز در قاب تلفن‌هایمان دود می‌کند. و در گوشه‌ای از ذهن زخمی ما، صدایی می‌گوید: حالا خودتان تماشا کنید.

اما تاریخ، حسابدار کینه‌های ما نیست که بدهی پدران را از مغازه فرزندان وصول کند.

پشت کرکره هر دکان سوخته، زندگی کسی مانده است؛ دخل روزانه‌ای، قسطی، دستمزدی. شعله‌ها شناسنامه نمی‌خواهند. ممکن است حاصل عمر مهاجری را بسوزانند که سال‌ها برای ساختن همین زندگی کار کرده است. از روی دود نیز نمی‌توان دین و تبار آتش‌افروز را شناخت.

فرانسه باید به پرسش‌های دشوارش پاسخ بدهد: از نابرابری و حاشیه‌نشینی تا مهاجرت و ادغام اجتماعی؛ از کیفیت مدرسه تا اعتماد به حکومت. اما هر پرسش، سند خودش را می‌خواهد. جمع کردن همه این گره‌ها زیر نام یک دین، بیشتر به کار خشم می‌آید تا فهم.

ما ایرانیان البته حق داریم از شنیدن سرودهای نجات، زودتر از دیگران نگران شویم. حافظه‌مان پر است از وعده‌هایی که پیش از رسیدن، عطر داشتند و پس از ماندن، صورتحساب.

بااین‌حال، شباهت شعله‌ها برای یکی دانستن سرنوشت کشورها کافی نیست. باید دید صبح، چه نهادی پاسخ می‌خواهد، چه رسانه‌ای سؤال می‌کند و چه امکانی برای اصلاح باقی می‌ماند.

شاید این ویدئوها را بارها نگاه می‌کنیم، چون در خیابان‌های پاریس دنبال تهرانِ ازدست‌رفته خودمان می‌گردیم؛ دنبال لحظه‌ای که هنوز می‌شد پرسید، سنجید، و فردا را از زیر هیاهوی امروز بیرون کشید.

دنیا نشسته است که «تا سحر چه زاید باز».

و ما، با آن سرود قدیمی در گوش، خوب می‌دانیم: دشوارترین پرسش هر شبِ پرشور، زندگیِ صبحِ بعد است.

#فرانسه #پاریس #اعتراضات_سراسری #ایران #انقلاب by @hossein_qaderi

پشت چراغ قرمزِ دلتنگی

✍️ حسین قادری
تهران، عصرِ یکی از روزهای پاییز است. آسمان رنگِ نامه‌ای قدیمی را دارد؛ نامه‌ای که نه جرئتِ پاره‌کردنش بوده، نه طاقتِ دوباره خواندنش.

خیابان‌ها قفل‌اند. باران روی شیشه می‌نشیند و ناگهان از ضبط ماشین، صدایی برمی‌خیزد:

بیا که در غم عشقت مشوشم بی تو...

و همین یک مصرع کافی‌ست تا تهران محو شود و من، بی‌آنکه از جایم تکان بخورم، سال‌ها به عقب برگردم.

عجیب است این کلمه «بیا»؛ چه کوتاه است و چه راه درازی در آن نهفته. گاهی تمام عمر آدم، میان گفتنِ همین یک کلمه و نیامدنِ یک نفر می‌گذرد.

پاییز شاید فصل ریختن برگ‌ها نباشد؛ فصل آشکارشدن شاخه‌هایی‌ست که تمام تابستان پشت سبزی پنهان بوده‌اند. درست مثل آدمی که پس از رفتنِ محبوب، استخوان‌بندی تنهایی‌اش پیدا می‌شود.

چراغ سبز می‌شود. شهر حرکت می‌کند، اما من هنوز در کوچه‌ای از گذشته ایستاده‌ام.

دلم می‌خواهد برگردم؛ نه برای تغییر چیزی، فقط برای دوباره زیستنِ یک عصر معمولی که آن روز هیچ اهمیتی نداشت.

چه معامله نابرابری‌ست زندگی؛ روزهایی را که داریم ارزان می‌فروشیم و وقتی گذشتند، به هر قیمتی خریدارشان می‌شویم.

و دلتنگی شاید همین باشد:

تمام جهان سر جایش باشد، زندگی جریان داشته باشد، فقط یک نفر نباشد؛ و نبودنِ همان یک نفر، از بودنِ تمام جهان بزرگ‌تر شود.

#تهران #پاییز #دلتنگی #سعدی #باران by @hossein_qaderi

همسایه‌های آن‌طرفِ شب

✍️ حسین قادری

آدم از سنی به بعد، سال‌ها را با عروسی و تولد نمی‌شمارد. تقویمش می‌شود مجلس ختم؛ هر سال چند نام، چند صندلی خالی.

مدت‌هاست مرگ آن غریبه هولناک سابق نیست. آشنایی است که بی‌دعوت می‌آید، کسی را می‌برد و حتی در را نمی‌بندد.

روزگاری خبر مرگ آشنایی، خواب را از چشمم می‌گرفت. حالا نیمه‌شب که تلفن زنگ می‌زند، پیش از برداشتن گوشی، دلم می‌داند نوبت کیست.

دفتر تلفنم فهرست غایبان شده. نام‌ها و شماره‌ها هستند، اما کسی پاسخ نمی‌دهد. گاهی انگشت روی نامی می‌ماند و خاطره‌ای سر می‌رسد. چه حرف‌ها که نگفتیم و قرارها که نرسیدیم.

آن‌طرف، حالا شلوغ است. رفیقی که همیشه دیر می‌رسید و این بار پیش افتاد. همکار روزنامه‌نگاری که بوی سیگارش در راهرو می‌ماند. دوستی که کتابی به امانت برد و بازنگرداند. خنده‌ای در کافه‌ای که سال‌هاست بسته شده. دستی که هنگام خداحافظی بیشتر نگهت می‌داشت؛ انگار چیزی می‌دانست.

و کسانی که هرگز ندیدمشان، اما غریبه نیستند. نویسنده‌ای که با سطرهایش زیستم. صدایی که شب‌ها از رادیو می‌آمد و شبی خاموش شد. چهره‌هایی در عکس‌های قدیمی، گویی از اهل خانه.

عجیب است. آن‌طرف که روزی سرزمینی ناشناخته بود، حالا محله‌ای آشناست. کوچه‌هایش را نمی‌شناسم، اما ساکنانش را چرا. شاید روزی همان رفیق دیرآمده صدایم بزند؛ این بار زودتر رسیده و جایی برایم نگه داشته است.

می‌گویند مرگ پایان است. نمی‌دانم. به گمانم کوچ تدریجی است. هر که می‌رود، چیزی از ما می‌برد؛ خاطره‌ای، خنده‌ای، تکه‌ای از جوانی‌مان. ما اندک‌اندک در دو سوی این مرز زندگی می‌کنیم؛ جسممان اینجا و بخشی از دلمان آنجا.

رفتنی‌ها آدم را عوض می‌کنند. نخست گریه، بعد بغض، بعد آه. سرانجام خبر را می‌شنوی و سرت را پایین می‌اندازی. نه از بی‌اندوهی؛ اندوه، رسم ماندن را آموخته است.

می‌گویند داغ روی داغ سرد می‌شود. دروغ است. داغ‌های قدیمی خاموش نمی‌شوند؛ فقط صدایشان کوتاه‌تر می‌شود. مثل ساعت دیواری خانه‌ای متروک که هنوز کار می‌کند، اما کسی تیک‌تاکش را نمی‌شنود.

دیگر از مرگ وحشت ندارم. نه از شجاعت؛ از عادت. عادت، بی‌رحم‌ترین موهبت زندگی است. نمی‌گذارد از پا بیفتیم، اما بهایش زیستن با جای خالی آدم‌هاست.

هرچه سالخورده‌تر می‌شوم، این جهان خلوت‌تر می‌شود و آن جهان، در خاطرم، پرجمعیت‌تر.

شاید راز این آرامش تلخ همین باشد.

دیگر آن‌سوی شب دیار غریبه‌ها نیست.

همسایه‌هایم آنجا هستند.

و چه بسیارند کسانی که دلم برایشان تنگ شده، اما دیگر نشانی‌شان را گم نکرده‌ام. by @hossein_qaderi

تهران این روزها مثل بیماری‌ست که روی تخت افتاده و دستگاه اکسیژن را از او دریغ کرده‌اند. شهری که هر صبح، پیش از آنکه خورشید بیدار شود، خودش را زیر لحاف دود پنهان می‌کند تا کسی زخم‌هایش را نبیند. ما مردم هم شده‌ایم همراهان این بیمار؛ کنار تخت نشسته‌ایم و فقط نگاه می‌کنیم که چطور هر نفسمان شبیه قرض‌گرفتن اجل شده.

باران قهر کرده، ابرها هم بار سفر بسته‌اند. انگار آسمان گفته: «من دیگر شریک این قصه نیستم؛ این قصه بوی سوختگی می‌دهد.» جنگل‌ها می‌سوزند، دشت‌ها نفس‌زده‌اند، و ما مانده‌ایم با اخباری که هر روز مثل چاقو تیزتر می‌شوند و رگ امیدمان را می‌زنند.

دولتمردان سرگرم محاسبه‌اند؛ حساب می‌کنند، اما نه خسارت مردم، که فاصله‌شان با واقعیت را. سال‌هاست که حقوق اولیه‌ی زندگی، مثل نان خشک ته سفره، میان هزار دست می‌چرخد و باز هم به کسی نمی‌رسد. هوا نداریم، صدا نداریم، و عجبا… مطالبه‌کردنمان هم شده جرم.

وضع این روزها مثل خانه‌ای‌ست که سقفش چکه می‌کند، دیوارش ترک برداشته، اما صاحب‌خانه فقط دربارهٔ رنگ پرده‌ها صحبت می‌کند. ما مردم وسط این خانه ایستاده‌ایم، دست‌هایمان را زیر چکه‌چکه‌ی سقف گرفته‌ایم و وانمود می‌کنیم خیس نمی‌شویم.

می‌گویند: «لازم نیست بگویی اوضاع خرابه؛ همه می‌دانند.»
بله… همه می‌دانیم.
اما دانستن، هوا نمی‌شود. دانستن، دارو نمی‌شود. دانستن، آتش جنگل را خاموش نمی‌کند.

این روزها هر مادر، هر پدر، هر کارگری که صبح را از شب جدا می‌کند، مثل کبوتری‌ست که در مه گم شده اما هنوز بال می‌زند. ما مردم، همین پرنده‌های خسته‌ایم که با هزار زخم، هنوز دنبال آسمانی می‌گردیم که از ما دزدیده‌اند.

و عجیب است…
با همهٔ این تاریکی‌ها، ما هنوز صبح‌ها از خانه بیرون می‌زنیم، لبخندهای نصفه‌نیمه‌مان را روی صورت می‌چسبانیم و می‌گوییم: «امروز هم می‌گذرد.»
اما حقیقت این است که نه…
ما هستیم که داریم می‌گذریم؛
و سرزمین‌مان، آهسته آهسته، دارد بی‌صدا از دست می‌رود.

#تهران #آلودگی_هوا #ایران by @hossein_qaderi

شغالی، ماه بلند را دشنام گفت؛

و این حکایت تلخ روزگار ماست. نه طنز است و نه هزل، که زوزه‌ای است از تاریکی بر سپیده‌دم تاریخ.

فردوسی، آن کوه استوار، که از استخوان‌های فرسوده زبان، دوباره پیکر زنده پارسی را ساخت، امروز آماج دشنام بدزبانانی شده است که سرمایه‌شان جز ابتذال و بی‌مایگی نیست. اما برخلاف خیال خامشان، این خاک خاموش نمانده است.

و این همه، نشانه است؛ نشانه جریانی که در پس پرده، ایران‌ستیزی را به‌نام طنز بر زبان می‌آورد و در پی چنگ انداختن بر چهره‌های باستانی و افسانه‌ای ماست. می‌خواهند ریشه‌ها را بتراشند و بر گور زبان و تاریخ ما رقص کنند. اما دریغ! که هیچ ملتی چنین بر پیکر خویش تیغ نزده است، مگر آنان که از یاد برده‌اند کجا ایستاده‌اند.

فردوسی، رستم سخن ماست؛ کاوه خیزش ماست؛ پرچمی‌ست که بر بام تاریخ افراشته‌ایم تا ضحاک بی‌ریشگی دوباره بر ما مسلط نشود. دشنام به او، دشنام به هر خانه ایرانی است، به هر مادر و پدری که فرزندش را با لالایی‌های فارسی بزرگ کرده است. این زوزه‌ها، بانگ شغالان بی‌ریشه است؛ همانان که پنداشته‌اند با خنده‌های زهرآلود، می‌توانند کوه را بلرزانند. غافل از آنکه ماه، به دشنام کور نمی‌شود و کوه، به نیش مور نمی‌لرزد.

ایران، بر شانه‌های فردوسی قد کشیده است. اگر او نبود، امروز کلمات ما در غربت و بیگانه‌گی پرپر می‌شد. او نگهبان دروازه‌های هویت ماست؛ و ما، اگر بر او سنگ افکنیم، دیوار خویش را فروریخته‌ایم.

پس باید بیدار بود. این هتاکی‌ها بازیچه نیست؛ نشانه است از توطئه‌ای بزرگ‌تر. فردوسی جاودان است، ولی ما اگر به خواب رویم، این خواب، خواب ابدی ما خواهد شد.

#فردوسی #شاهنامه #ایران #زبان_فارسی #فرهنگ_ایران #اسطوره #ادبیات_فارسی #ایران_زمین #حماسه #رستم #کاوه #تاریخ_ایران #جاویدان #پاسدار_زبان_فارسی #افتخار_ایران #ایران_باشکوه #حکیم_توس #شعور_جمعی #ایران_دوستی #فرزند_ایران
#PersianPoetry #Shahnameh #Ferdowsi #PersianCulture #iranianpride by @hossein_qaderi

بیا...

✍️حسین قادری

فروغ گفت: «بیا، دنیا نمی‌ارزد به این پرهیز و این دوری.»
و من، هر بار که این جمله را می‌خوانم، انگار پرده‌ای نیمه‌شفاف میان حال و گذشته کنار می‌رود و صحنه‌ای از یک فیلم عاشقانه قدیمی روشن می‌شود.
هوای غروب است، نور زرد آفتاب از شیشه‌های گرد گرفته یک کافه می‌تابد، و تو، پشت میز کناری، بی‌خبر از من، قهوه‌ات را هم می‌زنی. بخار نازک فنجان بالا می‌رود، در هوا می‌پیچد، و من فکر می‌کنم که این لحظه، همین حالا، دارد از دست می‌رود.

زندگی، همین قاب‌های بی‌تکرار است که بی‌صدا می‌گذرند؛ مثل یک قاصدک که بر آب رودخانه شناور می‌شود و کسی نمی‌فهمد از کجا آمد و به کجا رفت. ما اما، درگیر احتیاط بودیم، به خیال آنکه فرصت هست. درگیر حساب‌وکتابِ روزهایی که هنوز نیامده بودند، و غافل از آنکه گاهی یک «الان» تمام سرمایه یک زندگی‌ست.

حالا، هر جا که نگاه می‌کنم، نشانه‌هایِ دیرشدن را می‌بینم. رد شدن هواپیما از آسمان دیگر اتفاق هیجان انگیزی نیست؛ فقط صدایی‌ست که چند ثانیه بعد خاموش می‌شود. شکفتن گل‌های یاس، که روزی می‌توانست مرا تا کوچه‌های کودکی پرتاب کند، حالا فقط رنگی روی دیوار باغ همسایه است. باران، حتی باران، دیگر بهانه‌ای برای دویدن زیر آسمان نیست؛ می‌بارد، و ما پشت پنجره می‌مانیم، به بهانه چای نیمه‌گرم روی میز.

دیر بجنبی، همه‌چیز شکل موزه می‌گیرد. آدم‌ها قاب می‌شوند، خیابان‌ها عکس‌های رنگ‌پریده‌اند، و حتی خودت را که در آینه نگاه می‌کنی، حس می‌کنی تماشاگر زندگی کسی دیگری هستی. دیر بجنبی، دل‌ها دور می‌شوند، نه با قدم، که با سال‌ها سکوت.

پس بیا… پیش از آنکه نور سالن سینما روشن شود و ما بفهمیم فیلم تمام شده. پیش از آنکه موسیقی تیتراژ، تنها یادگار یک داستان نیمه‌کاره باشد. پیش از آنکه این همه پرهیز و این همه دوری، ما را به دو صندلی خالی در دو انتهای یک سالن سرد تبدیل کند.
دنیا… به خدا نمی‌ارزد.

#فروغ_فرخزاد #شاعرانه #تصویرسازی #عشق #زندگی #باران #یاس #قهوه #سینما #فیلم_عاشقانه #ادبیات #دلتنگی #لحظه_ها #قصه_کوتاه #متن_خاص #زندگی_کوتاه_است by @hossein_qaderi

از شمار دو چشم، یک تن کم...

✍️حسین قادری

دست‌هایش که سال‌ها بر کاغذ و بوم، نقش خیال می‌زدند، امروز آرام گرفته‌اند. محمود فرشچیان، آن نگارگرِ افسانه‌خوان، صبح امروز خرقه تهی کرد و به سفر بی‌بازگشت رفت؛ همان راهی که همه می‌رویم، اما کمتر کسی ردّی چنین زنده بر خاک می‌گذارد.

او که با رنگ و قلم، قصه‌های کهن را از دل طومارها بیرون کشید و به روزگار ما رساند، حالا خود طوماری بسته و در گنجینه آسمان نهاده‌اند. بوم‌هایش، هنوز نفس می‌کشند؛ اسب‌هایش هنوز می‌تازند در باد، فرشتگانش هنوز بال می‌گشایند، و شقایق‌هایش هنوز خون تازه بر دشت خیال می‌پاشند.

استاد فرشچیان، نه تنها مینیاتور را از غبار موزه‌ها بیرون آورد و به کوچه و بازار امروز رساند، که نشان داد چگونه می‌توان با زبان رنگ، غزل گفت و با یک خط منحنی، حماسه نوشت. در روزگاری که بازار، عطر جوهر و رنگ را از یاد برده، او بود که یادمان آورد: هنوز می‌توان «هزار و یک شب» را بر پرده‌ها دید و هزار و یک احساس را بر یک بوم چشید.

حالا در کارگاه آسمان، جایی کنار کمال‌الملک و بهزاد، نشسته و با فرشتگان نقاشی می‌کند. قلم مویش را در رنگین‌کمان می‌زند و طرحی تازه از بهشت می‌زند؛ بهشتی که لابد در آن، اسب‌ها آزادند، پرندگان بی‌قفسی می‌پرند و هیچ دستی بوم را به تاریکی نمی‌برد.

امروز، ایران یکی از چشم‌هایش را از دست داد؛ همان چشمی که از پس قرن‌ها، هنوز می‌توانست رنگ را چون شعر به جان آدم بریزد.
روحش شاد، قلمش جاوید..

#محمود_فرشچیان
#استاد_فرشچیان
#مینیاتور
#نگارگری
#هنرمند
#هنر_ایران
#فرشچیان
#ایران
#نقاشی
#نقاشی_ایرانی
#فرهنگ
#فرهنگ_و_هنر
#سوگنامه
#بزرگان_فرهنگ
#ادبیات
#ادبیات_فارسی
#هنرمندان_ایران
#هنر_معاصر
#IranianArt
#Miniature
#PersianArt
#MasterFarshchian
#Art
#Artist
#Painting
#PersianMiniature
#RIP by @hossein_qaderi

در ستایش نخاله‌های بی‌ستایش

✍️ حسین قادری

در میانه‌ی میدان، جایی که قلب تپنده‌ی هنر این شهر سال‌ها می‌تپید ـ همانجا که روزی سایه‌ی سهراب، آوای ناظری و نفس‌های خاک‌گرفته‌ی بیضایی نفس می‌کشیدند ـ این روزها کوهی از نخاله‌های ساختمانی، تاج‌گذاری کرده‌اند. تپه‌ای از ویرانی، به نام فرهنگ. نامی که شبیه خون است اگر بر لب بی‌محتوا جاری شود.

جنگی تحمیل شد. دوازده روز. ایران و اسرائیل. توپ و موشک و تهدید. می‌گویند غرور ملی خراشید و در عین حال شلیک‌هایش تیرهای غرور بر قلب دشمن نشست. هیچ‌کس منکر رنج نیست. اما پرسش اینجاست: چه شد که صورت زخمی شهر را، با آوار زشتی تزئین کردید؟ آن‌هم در ورودی تئاتر شهر؛ معبد خاموش هنر این خاک.

ما ملتی بودیم که وقتی از جنگ برمی‌گشتیم، حافظ می‌خواندیم. وقتی گلوله‌ بر تن‌مان می‌نشست، از دهان‌مان شعر بیرون می‌آمد. جنگ دیده بودیم، اما خاطره ساختیم، نه نخاله. چه شد که حالا پس از نبرد، به جای آنکه از حماسه نمایش بسازیم، خاکستر و آجر شکسته را قاب کرده‌ایم و نام آن را کار فرهنگی گذاشته‌ایم؟

کاش آن‌که فرمان این کار را داد، پیش از آن، حتی یک‌بار از کنار تابلوهای کمال‌الملک گذشته بود، یا شب‌هایی را با صدای رادیوی گلستان سعدی به صبح رسانده بود. شاید آن‌وقت درک می‌کرد که هیچ ملتی با به رخ کشیدن آوار، به قله‌ی عزت نمی‌رسد.

تئاتر شهر، جایی بود برای "نشان دادن"، نه "پنهان کردن". نه انبار زباله‌های ذهنی. نه قربانگاه خلاقیت. اما حالا، مخاطب که از کنار این خرابه‌ی بی‌معنا عبور می‌کند، نمی‌داند دلش برای جنگ بگیرد، یا برای صلحی که چنین حاصلی دارد.

حالا این نخاله‌ها، نه نشانی از مقاومت‌اند، نه نماد پیروزی. آن‌ها بیشتر به سیلی‌ای می‌مانند که بر صورت هنری نشسته‌اند که زمانی زبان این ملت بود. این خرابه‌ها، سدی‌ست میان ما و آن چیزی که می‌توانستیم باشیم: ملتی که حتی جنگ را با شعر روایت می‌کرد.

ای‌کاش، اگر قرار بود یادمان بسازید، آینه‌ای نصب می‌کردید تا مردم قامت خویش را در آن ببینند، نه آوار بی‌هویتی که نامش را گذاشته‌اید «کار فرهنگی». آینه‌هایی که در آن می‌شد دید هنوز زنده‌ایم، هنوز رؤیا داریم، و هنوز می‌توان از میان دود و ویرانی، صدای دف شنید.

#تئاتر_شهر #ایران #ایران_من #جنگ #فرهنگ #حافظ #سعدی by @hossein_qaderi

خانه سیاه است!

فیلم مستند «خانه سیاه‌است» به کارگردانی فروغ فرخ‌زاد و تهیه‌کنندگی ابراهیم گلستان در پاییز ۱۳۴۱ در پی دیدار فروغ فرخ‌زاد از آسایش‌گاه جذامیان بابا باغی تبریز ساخته شد.

این فیلم که به سفارش جمعیت کمک به جذامیان در استودیو فیلم گلستان ساخته شد، جایزه ی بهترین فیلم مستند همان سال را در فستیوال فیلم آلمان غربی از آن خود کرد. این فیلم برای اولین‌بار در بهمن ۱۳۴۱ در کانون فیلم ایران با حضور ابراهیم گلستان و فروغ فرخ‌زاد به نمایش درآمد.

#فروغ_فرخزاد #ابراهیم_گلستان #مستند by @hossein_qaderi

بزرگترین ترستون چیه؟

✍️ حسین قادری

در روزگاری که صداها به حافظه‌ی مشترک یک ملت گره خورده‌اند، گاه یک جمله کوتاه می‌تواند پرده‌ای از تاریخ را کنار بزند؛ همان‌طور که در یکی از برنامه‌های تلویزیونی، صدای بغض‌آلود مردی برخاست که نسل‌ها با آوازهایش عاشق شدند، رقصیدند، و زندگی کردند.

شهرام شب‌پره.
همان آوازه‌خوان شب‌های ناتمام، که از کاباره‌های شلوغ تهران تا سالن‌های پرنور لس‌آنجلس، ترانه‌اش طنین داشت. مردی با لبخند همیشگی و آن حرکت معروف سر، که به هر ترانه‌اش جان می‌داد. حالا اما، در میان سوال و جواب‌های یک برنامه‌ی گفت‌وگومحور، ناگهان پرده فرو می‌افتد:
– «بزرگ‌ترین ترستون چیه؟»
و او، آرام، با نگاهی که انگار از هزار سال پیش می‌آید، می‌گوید:
– «این‌که قبل از پروازم نتونم ایران رو ببینم…»

پرواز.
چه واژه‌ی ساده‌ای‌ست برای آن اتفاق بزرگ. برای رفتنِ بی‌بازگشت.
و ایران؟
نه فقط یک خاک و مرز. ایران، برای شب‌پره، برای تمام تبعیدیانِ بی‌سفر، یعنی بوی نارنج‌های شیراز، طعم آلبالوی حیاط مادربزرگ، صدای اذان غروب، بوق تاکسی‌های خطی، و مردمی که با لبخند، ترانه‌های او را در کوچه و خیابان زمزمه می‌کردند.

در آن لحظه، نه شهرام شب‌پره خواننده بود، نه سلبریتی.
او بدل شد به چهره‌ی واقعی یک نسل؛ نسلی که با صدای خودش تبعید شد، و با دلتنگی برگشت... اگر برگشت.
بغضش، اشکش، لرزش صدایش، فقط یک واکنش عاطفی نبود.
بیانیه‌ای خاموش بود. سندی زنده از زخم غربت.
از حسرتی که سال‌هاست زیر پوست ترانه‌ها مانده:
که شاید هر چه بود، گذشت…
و دیگر نرسیم. حتی برای یک وداع. حتی برای یک نگاه از پنجره‌ی هواپیما.

او نترسید از مرگ.
ترسید از ناتمام‌ماندن دیدار. از این‌که فصل آخر، بی‌وطن نوشته شود.
مثل آن کتاب‌ها که صفحه‌ی آخرشان کنده شده.

در این جهان پرهیاهوی مجازی، ناگهان مردم ساکت شدند.
نسل تازه با حیرت نگاه کرد.
نسل‌های قدیمی‌تر، با گلویی فشرده، برگشتند به سال‌هایی که با کاست‌های شب‌پره ماشین روشن می‌کردند.
و همه فهمیدند: هنوز هم، بعد از دهه‌ها، ایران برای بسیاری، فقط یک کشور نیست.
یک زخم است.
کهنه، اما باز.

---

#شهرام_شبپره #نوستالژی_ایرانی #غربت #ترانه_قدیمی #خواننده_تبعیدی #بغض_غربت #دلنوشته #مهاجرت #دوری_از_وطن #یاد_ایران #ایران_من #احساسات_واقعی #نسل_قدیم #موسیقی_ایرانی #صحنه_احساسی #اشک_مردانه #وطن_دوری #بغض_بی_صدا #ایرانیان_خارج_از_کشور #پرواز_بی_بازگشت by @hossein_qaderi

هزار جهد… برای هیچ

از این خانه، بوی خاکستر می‌آید.
نه از آن خاکسترهایی که از دل تنور نان گرم برمی‌خیزند، از آن خاکسترهایی که چیزی را به باد داده‌اند—کارخانه‌ای، عشقی، ایمانی، وطنی شاید.

امیر، با آن چشم‌های همیشه پُر از ناگفته، تا زانو در آبی ایستاده که از اشک شیرین هم سردتر است. نه شنا بلد است، نه دل بریدن.
شیرین، کنار استخر، بی‌حرکت افتاده؛ با پیشانی‌ای که گواهی‌ست بر جنونی که از عشق آمد و به خشونت ختم شد.
و ما، تماشاگرانی که می‌دانیم این تصویر فقط پایان یک سریال نیست. آغاز دوباره‌ی همان زخمی‌ست کهنه.

در همین لحظه است که صدایی از آن‌سوی پرده‌ی تاریخ بلند می‌شود. صدایی که هزار بار شنیده‌ایم، اما هر بار از نو دل می‌بازیم:

به هوش بودم از اول که دل به کس نسپارم / شمایل تو بدیدم، نه عقل ماند و نه هوشم

صدای استاد محمدرضا شجریان، این‌بار دیگر نه یک آواز، که ندبه‌ای‌ست. سوگنامه‌ای‌ست برای نسلی که خواست دل نبندد، اما شد آنچه شد. نسلی که عشق را در قفس امنیت دید، و امنیت را در سایه‌ی عشق گم کرد.

سریال «تاسیان» با شعله پایان یافت.
کارخانه سوخت، امید سوخت، شیرین افتاد، امیر در آب رفت، و مریم هنوز در زیرزمین، بین هذیان و دعا، نام نادر را صدا می‌زند.
اما مگر نه اینکه این‌ها همه، تصویری‌ست از ایرانِ همین روزها؟
جایی که در آن، شعارها شعله می‌شوند، عشق‌ها بی‌سرانجام می‌مانند، و مردمانی که «حق‌شان» را فریاد می‌زنند، تنها‌تر از همیشه به خانه برمی‌گردند.

امیر بازجو بود؟ شاید.
قاتل بود؟ شاید.
اما عاشق هم بود.
و این‌جا، در این خاک، عاشقی خودش یک جور جرم است.
همان‌قدر که عدالت‌خواهی، همان‌قدر که نماندن، همان‌قدر که برگشتن…

وقتی امیر گفت: «شیرین، قول میدم پیدات کنم»، ما باور کردیم.
وقتی گفت: «نذار ازم بگیرنش»، یادمان آمد چه چیزهایی را از ما گرفتند—عشق، نان، صدا، و آن حس ساده‌ی امنیت.

و حالا، در واپسین صحنه، جمشید بالای جنازه‌ی دخترش نشسته، نه به‌عنوان پدری شکست‌خورده، که به‌عنوان مردی که فهمید با پول و گذرنامه نمی‌توان از نفرینی که در دل این خاک پیچیده، فرار کرد.

و باز، در دل سکوت، صدای شجریان است که می‌ماند. صدایی که نه فقط روایتگر یک ترانه، که مرثیه‌خوان وطن است:

«دل و جان فدای رویت...»

نه برای امیر، نه برای شیرین، که برای تمام آن‌هایی که عاشق شدند، جنگیدند، گریختند، و در نهایت…
در استخری از خاطره، خاموش شدند.
#تاسیان #ایران by @hossein_qaderi