Kmk Arts Albania

Archive | 010

Kur mendojmë për një qytet, gjëja e parë që na vjen zakonisht në mendje është arkitektura. Një kullë, një shesh, një kishë ose një siluetë e dallueshme. Por një qytet nuk kujtohet vetëm përmes asaj që shihet.

Ndonjëherë kujtohet përmes një ngjyre, një historie ose duarve të njerëzve që kanë bërë të njëjtën punë brez pas brezi.

Pamja e një ndërtese mund të na tregojë shumë për një periudhë. Por kur mësojmë se gjatë ndërtimit të saj është zhdukur diçka tjetër, historia ndryshon.

Diçka e ngjashme ndodh edhe në art.

Kur ndryshon ngjyra, drita ose mënyra se si artisti ndërhyn në realitet, i njëjti peizazh mund të mbartë një ndjenjë krejt tjetër. Realiteti nuk ndryshon; ndryshon mënyra se si e lexojmë.

Pastaj hyjnë në lojë historitë…

Një legjendë që përsëritet në vende të ndryshme mund të bëhet pjesë e kujtesës së një qyteti kur lidhet me peizazhin dhe rrëfimet e tij lokale.

Ndoshta kultura formohet pikërisht kështu.

Jo nga një burim i vetëm, por nga shtresa që vendosen njëra mbi tjetrën.

Nga një ndërtesë.
Nga një legjendë.
Nga një pikturë.
Nga një mënyrë prodhimi.
Nga dora e një mjeshtri.

Një zeje mund të krijojë vlerë ekonomike, por kur vazhdon për breza në të njëjtin qytet, bëhet pjesë e identitetit të tij.

Për të kuptuar një vend, nuk mjafton të shohim vetëm pamjen e tij të sotme.

Duhet të shohim edhe çfarë rrëfehet, çfarë prodhohet, çfarë është humbur dhe çfarë është ruajtur.

Sepse edhe qytetet, ashtu si njerëzit, nuk përbëhen nga vetëm një histori.

Disa gjëra shtohen.
Disa fshihen.
Disa vazhdojnë të jetojnë duke ndryshuar formë.

Dhe ndoshta identiteti i një vendi formohet pikërisht këtu:

në distancën mes asaj që shohim dhe asaj që kujtojmë.

Archive Notes | Dila Altay