Aloha nui kākou! I mea hoʻi e hoʻohanohano ʻia ai ko kākou Kamāliʻi Wahine ʻo Luka Keʻelikōlani ma ka piha ʻana o nā makahiki he 200 iā ia i kēia pule, eia hoʻi ʻo Larry Kimura ke hoʻolaha aku nei i ka huaʻōlelo o ka pule, ʻo “āiwaiwa,” he huaʻōlelo hoʻi e kū ana iā Luka. A hui hou i kēia pule aʻe. #kumuhonuamauliola #moʻomeheuhawaiʻi #ʻōlelohawaiʻi #hoʻonaʻauao
Aloha Poʻalima kākou! Eia mai ʻo Kamilei Kahanaʻoi e hoʻolaha aku nei i ka huaʻōlelo o ka pule, ʻo “hale waihona puke.” Pehea, ua kipa mua anei ʻoe i kēia hale waihona puke? A hemo ʻo Moʻokini ma nā Lāpule mai ka hola 1 o ke ahiahi a hiki i ka hola 9. #kumuhonuamauliola #moʻomeheuhawaiʻi #ʻōlelohawaiʻi #hoʻonaʻauao
Aloha nui kākou! Eia mai ʻo Nāleiʻaʻala Enos ke hoʻolaha aku nei i ka huaʻōlelo o ka pule, ʻo “hoʻomanawanui.’’ E ʻoluʻolu, e hoʻomanawanui mai i ke kulikuli o ke kani ma ke kāʻeikua. A hui hou i kēia pule aʻe. #kumuhonuamauliola #moʻomeheuhawaiʻi #ʻōlelohawaiʻi #hoʻonaʻauao
Aloha Poʻalima kākou! Eia mai ʻo Nāmaka Ellis-Tingle e hoʻolaha aku nei i ka hua ʻōlelo o kēia pule, ʻo “kope.” #kumuhonuamauliola #moʻomeheuhawaiʻi #ʻōlelohawaiʻi #hoʻonaʻauao
Mahalo nui i ka poʻe i hele mai ai no ke aʻo ʻana i nā inoa kūpuna o Mānoa. He ua ʻO Tuahine, he makani ʻO Kahaukani, a he ānuenue ʻO Kahalaopuna. E ola mau ka ʻōlelo Hawaiʻi a mau loa aku🍃💧🌈🗣️
#mahinaʻōlelohawaiʻi #ahahuiohawaii #mānoa #tuahine #kahalaopuna
Mahalo nui i nā haumāna i hele mai ai a i hana lei pū ai me mākou! He kōkua nui ia no ko ʻAhahui alakaʻi ʻo Kukui (1L), no ka mea, e hoʻouna ʻia ana nā lei he 19 i Kalaupapa i Iulai. ʻOiai he kaumaha loa kēia māhele o ka moʻomeheu kīwila o Hawaiʻi, he koʻikoʻi nō hoʻi ka hoʻomanaʻo ʻana i nā kūpuna e moe ana i laila me ka ʻihiʻihi a me ke kapu aloha. He haʻawina nui ʻo Kalaupapa, keu hoʻi no kākou i kēia au.
#mahinaʻōlelohawaiʻi #kalaupapa #leihaliʻaokalaupapa #hanalei #kūpuna
Mahina ʻŌlelo Hawaiʻi 🌙
Hawaiian Language Month
ʻO eluehe ka huaʻōlelo o kēia lā.
Today’s word of the day is eluehe.
He inoa Molokaʻi ʻo eluehe no ka ʻūlei.
Eluehe is a Molokaʻi name for the ʻūlei plant.
He meakanu ʻōiwi ia i kanu ʻia ma ko Ka Ipu Makani polokalamu hoʻōla ululāʻau Hawaiʻi i ʻAikoʻolua ma Kamalō, Molokaʻi. Ma kekahi ʻatikala nūpepa ua palapala ʻia ʻo ka eluehe kekahi o nā kinolau o Kapo mā ma Maunaloa i ke au kahiko, pēia pū me ka ʻōhiʻa, ka nīoi, ke kāwaʻu, ka ʻohe, ke kukui, ka ʻaʻaliʻi, ka ʻauhuhu, ke kou a me ka naio. [Kuokoa Home Rula, 19 Jan 1912]
#eluehe #mahinaolelohawaii #olakaolelomamolokai (Mele: 'Ūlei pahu i ka moku, Oli ʻia e Mary Kawena Pukui a me Patience Namaka Wiggin Bacon)
02-11-26
E holo hau hulahula ana kekahi Hawaiʻi ma ka Hoʻokūkū Hana Leʻaleʻa Hoʻoilo.
ʻO ia aʻela kekahi poʻo nūhou o kēia lā, ka lā 11 o Pepeluali, he Pōʻakolu. Welina e nā makamaka. ʻO Ke Aolama kēia a penei ka nūhou.
Hoʻomaka aku nei ka Hoʻokūkū Hana Leʻaleʻa Hoʻoilo o ka Honua i ka lā ʻeono o kēia mahina nei, a i kēia lā, e kukupaʻu ana nō kekahi Hawaiʻi i kāna hana i mea e lilo ai ka mekala kula ma ka holo hau hulahula ʻana. ʻO Madison Laʻakea Te-Lan Hall Chock kona inoa. A ʻo lāua me kāna kāne, me Evan Bates, kekahi o nā moho ma ia hana leʻaleʻa. ʻO Chock, ʻo ia ka Hawaiʻi hoʻokahi i lilo ai ka mekala ma ka moʻolelo o ka Hoʻokūkū ʻOlimepika Hoʻoilo Honua. E hoʻolele ʻia ana ka holo hau hulahula ma luna o ke kīwī ma ke kanela USA ma ka hapahā i hala ka hola ʻewalu o ke kakahiaka o kēia lā. A ma hope, ma Peacock a me KHNL nō hoʻi. A e hoʻolele hou ʻia ma USA i ka hapalua hola ʻewalu o ke ahiahi.
Hōʻike ʻia aʻe nei ka hopena o kahi noiʻi no ka pono a me ka pono ʻole o ke kope a me ke kī ma ke ola noʻonoʻo. ʻO ka mea i ʻike ʻia, ke inu aku ke kanaka i ke kope a kī paha i kēlā me kēia lā, e emi mai ka hoʻomōhala maʻi hoʻohuikau lolo. ʻAʻole naʻe e inu a kena. He ʻelua a ʻekolu paha kīʻaha o ka lā. A ʻo kekahi mea nui, he mea hoʻohiaʻā ko ke kope a kī paha. Ma ia noiʻi ʻana, ua hoʻohālikelike ʻia aku me ka poʻe i inu ʻole i ka mea inu nona ka mea hoʻohiaʻā a i inu iki wale nō paha. He 131,821 mau kānaka kai komo aku i ia noiʻi ʻana a nānā ʻia aku kā lākou hana no nā makahiki he 43 a emi mai paha.
Eia mai kā kākou ʻōlelo noʻeau.
Ke kū i Kahiki.
ʻO ia hoʻi, inā hiki ke hana ʻia.
✍🏽: Kekeha Solis
Aunty Pualani Kanakaʻole Kanahele offers Oli Kūhohonu Kāpilipili Hoʻohihia e pili ana i ka Moku ʻo Kahoʻolawe, an oli from Uncle Harry Kunihi Mitchell passed down to him from his kupuna. This is an excerpt from Kahoʻolawe Aloha ʻĀina (1992) directed by Nā Maka o ka ʻĀina and produced by Protect Kahoʻolawe ʻOhana tracing the history of Kahoʻolawe and the island’s reclamation. Link in bio.
In celebration of 50 years of aloha ʻāina on Kahoʻolawe and the Protect Kahoʻolawe ʻOhana, the Hoʻomau Nā Maka o ka ʻĀina team has digitized and made searchable the logs and transcripts from the Kahoʻolawe Aloha ʻĀina collection (1987-1991). This vital resource includes full interviews with beloved kūpuna such as Uncle Harry Kunihi Mitchell, Nālani Kanakaʻole, Noa Emmett Auwae Aluli, Davianna Pōmaikaʻi McGregor, Leslie Kuloloio and documentation of various landings and makahiki ceremonies on the island. This year we will also begin digitizing a portion of these Kahoʻolawe tapes and organizing a community screening alongside the exhibition I Ola Kanaloa: 50 Years of Aloha ʻĀina, to take place later this year.
LAʻA, MAʻA, PAʻA (SANCTIFY, SUSTAIN, SOLIDIFY)
Wehewehe mai nei kahi ao,
Kū mai nā waʻa kaulua,
Pūē ke kanaka mai ka waʻa mai,
Kūkulu ka iwi o ka ʻāina
ʻAilana Kohemalamalama,
Hoʻohiki kēia moku iā Kanaloa,
Akua o ka moana ili, moana uli
Ke holo nei me ke au kāhili
ʻOhaehae mai ka makani
ʻAlalā keiki pua aliʻi,
Ka piko hole pelu o Kanaloa
Kahua pae ʻili kīhonua ʻāhua
Puehu ka lepo o Moaʻula
Puʻuhonua moʻokahuna kilo paehonua
Pōhaku ahu ʻAikūpele kāpili o Keaweiki
Kau lī lua ka makani ke hae nei
Kawele hele nei ʻo Hineliʻi
Nāpoʻo ka lā i Kahikimoe
Nue mai ke ao Lanikau
Kapu mai ka honua, kūpaʻa loa
Pau ka luhi ʻana o ka moana
Manaʻo hālana pū i ke akua
He aloha pili kaʻu no kēia ʻāina
Aloha nō ka mana o nā kūpuna.
Aloha nō ka mana o nā kūpuna.
Uncle Harry Kunihi Mitchell gave the ʻOhana the term “Kua” to identify those who demonstrate the willingness to bend their back and tirelessly toil in the efforts to realize Aloha ʻĀina. The Kua of the Protect Kahoʻolawe ʻOhana are those who have given years of their lives to the ʻOhana’s mission of aloha ʻāina, being trained in reciting the moʻolelo of the island and the ʻOhana, water safety, UXO safety, how to run our Hakioawa base camp, as well as how to guide huakaʻi participants in the day to day work on Kohemālamalama. Kua are the leaders who ensure safe and meaningful access to Kanaloa. One of our Kua and Moʻolono, Kaipu Keala, talks us through the moʻolelo of the term and some of the other leadership roles taken on by the Kua in our ʻOhana, who compose the greater kuamoʻo and anchor the moʻokūʻauhau of our growing and enduring ʻOhana.
#PKO50 #LaaMaaPaa #50YearsofAlohaAina #NotPauYet
No kekahi poʻe ʻōlelo Hawaiʻi, ua hoʻoholo e aʻo i ka #ʻōleloHawaiʻi ma muli o ka pā ʻana o ka naʻau (ma ka maikaʻi a maikaʻi ʻole paha) i kekahi wā. Eia ka moʻolelo i ulu aʻe ai ka ʻiʻini o @ikaakamai e aʻo i ka ʻōlelo Hawaiʻi.
E kiʻi aku ʻoukou e hoʻolohe a nānā paha i ka pukana 22 o #ʻŌleloMakuahine ma #MaiKaPūnanaMai ma Apple Podcasts, Spotify, YouTube, a me nā kahua hualono nui ʻē aʻe a pau.
Pukana 22: ʻIkaʻaka Nāhuewai on @maikapunanamai
ʻO Pepeluali ka Mahina ʻŌlelo Hawaiʻi!
Today’s Hawaiian Word of the Day is LEHULEHU, which means the multitude or the larger population. Kuaiwi shares the ʻōlelo noʻeau — Ua lehulehu a manomano ka ʻikena a ka Hawaiʻi — meaning great and numerous is the knowledge of the Hawaiian people!
E Ola Mau ka ʻŌlelo Hawaiʻi!
#MahinaOleloHawaii #PapaOlaLokahi